HABER AKIŞI

Türk Lirası’ndaki değer kaybı döviz borcu olan şirketleri nasıl etkiliyor?

 Tarih: 10-08-2018 11:30:18
BBC Türkçe’den Özge Özdemir, Türk Lirası’ndaki değer kaybının döviz borcu olan şirketleri nasıl etkilediğini, iktisat akademisyenlerine ve ekonomi uzmanlarına sorarak aktardı

ürk Lirası’nda uzun zamandır devam eden değer kaybı, ABD’nin İzmir’de ev hapsinde tutulan Pastör Andrew Brunson’ın serbest bırakılmaması sebebiyle İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ve Adalet Bakanı Abdülhamit Gül’e yaptırım uygulama kararıyla hızlandı.

TL, 2018’de Amerikan Doları karşısında yaklaşık yüzde 40 değer kaybetti. Lira, Arjantin Pesosu’nun ardından gelişmekte olan ülkeler arasında en kötü performans gösteren ikinci para birimi konumunda.

Türk Lirası’ndaki düşüş, en çok dolar ve avro cinsinden borcu bulunan özel sektörü etkiliyor.

Merkez Bankası’nın açıkladığı verilere göre banka dışı firmaların net döviz açık pozisyonu mayıs ayında 217,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Bu rakam, 2009’daki seviyenin neredeyse üç katı.

Özel sektörün, kurdaki yükselişe paralel olarak TL cinsinden sürekli artan dış borcunu ödeyip ödeyemeyeceği soruların başında geliyor.

Uluslararası finans kuruluşu HSBC, Türk şirketlerinin eylülde 6 milyar dolar, ekimde 9 milyar dolar dış borç geri ödemesi olduğunu aktarıyor.

HSBC’nin aynı raporuna göre gelecek yıl sonuna kadar ödenmesi gereken borcun tutarı ise 69,5 milyar dolar.

Bu borcun 51 milyar doları bankalara, 18,5 milyar doları ise reel sektöre ait.

“Borç daha maliyetli çevriliyor”

Özyeğin Üniversitesi Öğretim Görevlisi Gizem Öztok Altınsaç, kurdaki her 10 kuruşluk artışın özel sektör üzerinde 20 milyar TL yük oluşturduğunu açıklıyor.

Altınsaç’a göre TL’de yaşanan değer kaybı ülke primini yükseltiyor, bu da özel sektörün borcununun daha maliyetli bir hale gelmesine sebep oluyor:

Belli bir dönem sonra, bu dış borcu bu denli maliyetle çevirmek istemeyen reel sektör, küçülme yoluna gidecek ve belki özkaynaklarından da yemek zorunda kalacak. Bu da iktisadi olarak önemli bir yavaşlama anlamına gelir.

Öte yandan reel kesimin dış ve iç borcu çevirmede yaşadığı sıkıntı banka rasyolarına ve karlılıklarına olumlu yansımaz. Özetle düşündüğümüzden de öte bir yavaşlama riski ile karşı karşıya kalırsınız.

“2-3 çeyrek sürebilecek bir ekonomik daralma mümkün”

Amerikan Merkez Bankası Fed’in eski araştırma direktörü olan Erkin Şahinöz de kurdaki yükselişin ekonomik aktivitede yavaşlamaya yol açacağını vurguluyor.

Şahinöz, kurda görülen yüksek oynaklığın fiyatlama kararlarını olumsuz etkilediğini, bunun da ekonomik aktiviteyi sekteye uğrattığını açıklıyor.

Ekonomist Şahinöz, şirketlerin net döviz borcunu TL cinsinden yılın başında daha düşük bir kurdan hesapladığını, ancak bugün kurun yükselişiyle bu hesapların zora girdiğini anlatıyor:

TL konsolide bilançolara Şubat ayında 3,70 dolar kurundan yansıtılan bu net yükümlülük ağustos sonunda (mevcut kur düzeyinin Ağustos sonu için de geçerli olacağını varsayarsak) 5,30 dolar kurundan kaydedilecek.

Reel sektör hem kur şokundan gelen kambiyo zararını hem de faiz şokundan gelen ek faiz maliyetini ne kadar sindirebilir?

Şahinöz, İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) 2017 yılında açıkladığı Türkiye’nin en büyük 500 sanayi şirketinin faiz, amortisman ve vergi öncesi kârının (FAVÖK) 2017 yılında 94,7 milyar TL olduğunu aktarıyor.

Şahinöz’e göre bu şirketlerin kur şokunun neden olduğu 347,5 milyar TL kambiyo zararını finansal açıdan taşıması çok zor olacak:

Tüm veriler doğrultusunda ekonomik aktivitede yaşanan yavaşlamanın önümüzdeki aylarda daha da hızlanması ve yaygınlaşması beklenebilir. Hatta 2-3 çeyrek sürebilecek bir ekonomik daralma söz konusu olabilir.

2019 yılında gerçekleşme ihtimali hatırı sayılır düzeyde olan bir global krizin yaşanması halinde Türkiye ekonomisi açısından senaryo biraz daha olumsuz bir hal alabilir.

Bankacılık sektörü

Ortaya çıkan bu tablodan en çok etkilenecek sektörlerin başında ise bankacılık geliyor.

Reel sektörün iç ya da dış borcu çevirmekte yaşayacağı herhangi bir sıkıntı, bankalara olumsuz yansıyacak.

Bunu özellikle çok sayıda şirketin borcunu yeniden yapılandırma sürecine gitmesinden görebiliyoruz.

Bloomberg Intelligence’dan bankacılık analisti Tomasz Noetzel, bankaların önümüzdeki 12 ay içinde vadesi gelecek 100 milyar dolar civarındaki borcunu çevirmesinin daha maliyetli ve zor olacağını söylüyor.

Sorunlu kredide hızlı artış

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre bankacılık sektöründeki brüt takipteki alacaklar, 29 Haziran ile biten haftada 3,7 milyar lira artışla 72,5 milyar liraya yükseldi.

Bu 15 yılın en büyük haftalık yükselişi anlamına geliyor.

Bankacılık analisti Noetzel’e göre bu yüksek artış oranı, liranın değer kaybının ve yüksek faizlerin şirketleri etkilediğine bir işaret.

Sorunlu kredilerin oranı ise BBDK’nın açıkladığı son verilere göre yüzde 3,02.

Sorunlu kredi nedir?

Banka ile borçlu arasındaki geri ödeme anlaşmasının önemli ölçüde bozularak tahsilatın gecikmesi ve zarar olasılığının ortaya çıkması.

Türkiye Bankaları Birliği (TBB) Başkanı Hüseyin Aydın, bu hafta için yaptığı açıklamada sorunlu şekle dönüşebilecek kredi miktarının yüzde 10-15 civarında olduğunu söyledi.

Kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, zorlaşan finansman koşulları ve zayıf ekonominin bankacılık sektörünü; varlık kalitesi, sermaye kullanımı, likidite ve fonlama açısından zorlayacağını belirterek Temmuz ayında 24 Türk bankasının notunu düşürmüştü.

Ekonomist Altınsaç, bankacılık sektörünün güçlü olmasına rağmen reel kesimin borcunun önümüzdeki dönem bankalar üzerinde baskı yaratabileceğini söylüyor:

Her ne kadar bankalarımız oldukça sağlam ve rasyoları güçlü olsa da, faaliyet gösterdikleri alanlarda yaşanan her türlü sıkıntı, banka bilançosuna da yansır. Özellikle tahsili gecikmiş alacak tarafında bir miktar bozulan rasyolar görebiliriz.

Keza özel bankalar tarafında halihazırda kredilerdeki yavaşlama yıllık % 7-8’lere gelmiş durumda. Bunun reeline yani enflasyondan arındırılmış kredi artışına bakarsak, reel bazda daralma olduğunu da net görürsünüz. Bankalar bundan sonra için çok daha korumacı pozisyon almak durumdalar. Bu da kârlılıkta azalma demek.

Altınsaç, sendikasyon kredilerinde ise bir sıkıntı olacağını düşünmüyor.

Sendikasyon kredisi nedir?

Genelde bir yatırım bankası liderliğinde birden fazla banka ve borç veren kurumun birleşerek bankalara ya da büyük şirketlere belirli bir amaç için yüksek tutarda verilen uluslararası kredilere sendikasyon kredisi adı veriliyor.

 

Enerji sektörü

Enerji şirketleri, son 15 yılda yeni projeler ve anlaşmalar için bankalardan yüksek oranda kredi kullandı.

Bu kredilerin çoğunun dolar kredisi olarak alınması ancak enerji şirketlerinin gelirinin Türk Lirası olması, enerji sektörünün TL’nin değer kaybından etkilenmesine yol açıyor.

Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (ELDER) Yönetim Kurulu Başkanı Serhat Çeçen, temmuz ayında yaptığı açıklamada 100 milyar dolar civarındaki yatırımlar neticesinde faiz hariç 50 milyar dolarlık bir kredi yükü olduğunu vurguladı.

Çeçen, kredilerin tamamının Türk bankalarından dolar bazlı kredi olarak kullanıldığını açıkladı:

Maliyetlerimizi çıktıktan sonra 7 milyar dolar borç ödememiz gerekiyor. Samimiyetle bu durum sürdürülebilir değil. Borçlarımız dolar, gelirlerimiz lira.

Dolar kurundaki 2 kuruşluk bir artış borcumuzu 1 milyar lira artırıyor. Elektrik sektörüne yatırım yapmış ve kredi geri ödemeleri tamamlanmamış özel sektör oyuncularının önemli bir bölümü bankalar ile yeniden yapılandırma için görüşüyor.

Bankacılık analisti Noetzel de enerji şirketlerinin bankaların kapısını borç yapılandırma talebiyle çok sık aşındırdığına dikkati çekerek kurun 5 üzerine hareket etmesiyle bu talepte daha fazla yoğunluk yaşanacağına dikkati çekiyor.

Ne yapılabilir?

BBC Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Washington merkezli Uluslararası Finans Enstitüsü’nden Uğraş Ülkü’ye göre kısa dönemde Türkiye için en büyük risk dış finansman ihtiyacının karşılanamaması.

Ülkü, ABD’nin yaptırımlarını artırması ve küresel finansman koşullarında sıkılaşma görülmesinin, liradaki düşüşü hızlanmasına, dış finansmana erişimin azalmasına ve büyüme beklentilerinin düşmesine yol açacağını vurguluyor.

Ekonomist Şahinöz, Merkez Bankası’nın faizleri artırması gerektiğini vurgulayarak kur şokunun faiz şokundan daha maliyetli olduğunu söylüyor.

Ekonomist Altınsaç ise makroekonomik olarak yapılması gerekenleri şu şekilde sıralıyor:

Enflasyonla mücadelede mutabık kalınması şart. Eşgüdümlü, koordineli bir maliye ve para politikası gerekmekte. İki kanalın da sıkı devam etmesi şart; ekonomi yavaşlasa dahi. Enflasyon tarafında mikro reformlar, gıdada örneğin, maliye tarafında ise vergi sisteminde reformlar yapılmalı.

Ancak Altınsaç’a göre zor olan, tahribat yaşanan reel kesim bilançolarını toparlamak olacak.

  Kaynak: BBC   Bu haber 332 defa okunmuştur.
  YORUMLAR YORUM YAP | 0 Yorum
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER EKONOMİ HABERLERİ
  GÜNDEM HABERLERİ
SGK'dan emekli maaşlarıyla ilgili açıklama SGK'dan emekli maaşlarıyla ilgili açıklama Sosyal Güvenlik Kurumundan (SGK), emekli aylıklarından ödeme günleri Kurban Bayr..
Krizin faturası öğrencilere: Yemeklere zam geldi Krizin faturası öğrencilere: Yemeklere zam geldi Boğaziçi Üniversitesi yemekhanesinde geçtiğimiz yıl 2,5 lira olan yemek ücreti 3..
AKP Sözcüsü Ömer Çelik: ABD Büyükelçiliğine silahlı saldırı açık bir provokasyondur AKP Sözcüsü Ömer Çelik: ABD Büyükelçiliğine silahlı saldırı açık bir provokasyondur AKP Sözcüsü Ömer Çelik, Ankara'daki ABD Büyükelçiliğine bu sabah düzenlenen sila..
TRT’de tasfiye tedirginliği TRT’de tasfiye tedirginliği TRT personeli, emekliliği teşvik eden ve “istihdam fazlası personel” olarak tanı..
  SİYASET HABERLERİ
Erdoğan: Oyununuzu gördük ve meydan okuyoruz Erdoğan: Oyununuzu gördük ve meydan okuyoruz Cumhurbaşkanı ve AKP Lideri Tayyip Erdoğan, AKP'nin olağan kongresi öncesi salon..
CHP’li Emecan, mevsimlik işçilerin dramını Meclise taşıdı CHP’li Emecan, mevsimlik işçilerin dramını Meclise taşıdı CHP İstanbul Milletvekili Emine Gülizar Emecan Mevsimlik işçilerin yaşadıkları s..
MHP'nin TBMM'deki sandalye sayısı 50'ye yükseldi MHP'nin TBMM'deki sandalye sayısı 50'ye yükseldi MHP'nin TBMM'deki sandalye sayısı, İYİ Parti'nin 2. Olağanüstü Kurultayı'nda Gen..
  SPOR HABERLERİ
9 Süper Lig ekibine TFF'den 2.6'şar milyon TL 9 Süper Lig ekibine TFF'den 2.6'şar milyon TL Spor Toto Süper Lig Lefter Küçükandonyadis Sezonu'nun ilk haftası tamamlandı. 9 ..
Ramil Guliyev altın madalya kazandı Ramil Guliyev altın madalya kazandı Avrupa Atletizm Şampiyonası 200 metre finalinde milli atlet Ramil Guliyev, birin..
  KÜLTÜR-SANAT HABERLERİ
Boğaziçi Film Festivali'ne başvurular uzatıldı Boğaziçi Film Festivali'ne başvurular uzatıldı Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın desteklediği, Anadolu Ajansı'nın Global İletişim ..
“Cumartesi Anneleri’nin direnişi umarım herkese ulaşır” “Cumartesi Anneleri’nin direnişi umarım herkese ulaşır” Sanatçı Ceylan Ertem, kayıp yakınlarıyla beraber Cumartesi Anneleri’nin direnişi..
Youtube'u korkutan film! Youtube'u korkutan film! Korku filmi The Nun'ın fragmanı 'fazla korkutucu' bulundu. Altı saniyelik fragma..
  YAŞAM HABERLERİ
Türkiye'de ilk: Hava taksi Türkiye'de ilk: Hava taksi Denizlili Hüseyin Ümit Ercan, yamaç paraşütüyle başladığı pilotluk merakını hava..
Uzayda yeni bir çöl bulundu Uzayda yeni bir çöl bulundu Evrenin en eski galaksilerini izleyen astronotlar, bir uzay çölü daha tespit ett..
Yargıtay'dan 'yıllık izin' kararı: İşveren belirler Yargıtay'dan 'yıllık izin' kararı: İşveren belirler Yargıtay, milyonlarca çalışanı yakından ilgilendiren emsal nitelikte bir karara ..
Türk Tabipler Birliği'nin başlattığı "Aşı Candır" Kampanyasını destekliyor musunuz?
  • BUGÜN ÇOK OKUNANLAR
  • BU HAFTA ÇOK OKUNANLAR
  • BU AY ÇOK OKUNANLAR
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 24 7 3 75 33 75 +42
2 Fenerbahçe 34 21 4 9 78 36 72 +42
3 Medipol Başakşehir 34 22 6 6 62 34 72 +28
4 Beşiktaş 34 21 5 8 69 30 71 +39
5 Trabzonspor 34 15 9 10 63 51 55 +12
6 Göztepe 34 13 11 10 49 50 49 -1
7 Sivasspor 34 14 13 7 45 53 49 -8
8 Kasımpaşa 34 13 14 7 57 58 46 -1
9 Kayserispor 34 12 14 8 44 55 44 -11
10 Yeni Malatyaspor 34 11 13 10 38 45 43 -7
11 Akhisarspor 34 11 14 9 44 53 42 -9
12 Aytemiz Alanyaspor 34 11 16 7 55 59 40 -4
13 Bursaspor 34 11 17 6 43 48 39 -5
14 Antalyaspor 34 10 16 8 40 59 38 -19
15 Atiker Konyaspor 34 9 16 9 38 42 36 -4
16 Osmanlıspor FK 34 8 17 9 49 60 33 -11
17 Gençlerbirliği 34 8 17 9 37 54 33 -17
18 Karabükspor 34 3 28 3 20 86 12 -66
Takım O G M B A Y P AV
1 Çaykur Rizespor 34 20 5 9 68 38 69 +30
2 MKE Ankaragücü 34 18 7 9 55 34 63 +21
3 Boluspor 34 18 10 6 53 30 60 +23
4 Ümraniyespor 34 17 9 8 49 35 59 +14
5 BB Erzurumspor 34 14 9 11 56 44 53 +12
6 Gazişehir Gaziantep FK 34 15 11 8 57 38 53 +19
7 Altınordu 34 15 11 8 55 45 53 +10
8 Balıkesirspor Baltok 34 16 11 7 56 46 52 +10
9 İstanbulspor 34 14 12 8 45 39 50 +6
10 Elazığspor 34 13 12 9 53 44 48 +9
11 Giresunspor 34 13 13 8 50 44 47 +6
12 Adanaspor 34 12 15 7 41 56 43 -15
13 Eskişehirspor 34 12 14 8 63 56 41 +7
14 Adana Demirspor 34 11 15 8 44 47 41 -3
15 Denizlispor 34 10 16 8 43 47 38 -4
16 Samsunspor 34 7 12 15 32 46 36 -14
17 Manisaspor 34 7 24 3 31 80 15 -49
18 Gaziantepspor 34 2 28 4 18 100 1 -82
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 34 23 4 7 63 15 76 +48
2 Menemen Belediyespor 34 22 4 8 68 26 74 +42
3 Afjet Afyonspor 34 21 6 7 62 31 70 +31
4 Sivas Belediyespor 34 19 5 10 57 29 67 +28
5 Keçiörengücü 34 19 8 7 77 41 64 +36
6 Sancaktepe Belediyespor 34 16 7 11 58 32 59 +26
7 İnegölspor 34 17 9 8 53 41 59 +12
8 Sarıyer 34 13 16 5 44 45 44 -1
9 Tokatspor 34 11 13 10 37 45 43 -8
10 Etimesgut Belediyespor 34 11 14 9 44 47 42 -3
11 Kastamonuspor 1966 34 12 18 4 46 49 40 -3
12 Eyüpspor 34 11 17 6 52 62 39 -10
13 Tuzlaspor 34 10 16 8 42 51 38 -9
14 Bodrumspor 34 10 16 8 39 53 38 -14
15 Amed Sportif 34 10 14 10 37 41 37 -4
16 Bucaspor 34 10 15 9 51 60 36 -9
17 Kocaeli Birlikspor 34 4 26 4 30 78 13 -48
18 Mersin İdmanyurdu 34 1 32 1 19 133 17 -114
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 34 23 5 6 60 27 75 +33
2 Bayburt Grup Özel İdare 34 17 6 11 51 33 62 +18
3 Kemerspor 2003 34 15 7 12 62 44 57 +18
4 Bayrampaşa 34 16 9 9 43 34 57 +9
5 Düzcespor 34 14 7 13 41 34 55 +7
6 Ofspor 34 16 11 7 41 27 55 +14
7 Halide Edip Adıvar SK 34 13 9 12 45 33 51 +12
8 Erbaaspor 34 13 12 9 46 41 48 +5
9 Batman Petrolspor 34 12 10 12 43 36 48 +7
10 Yeni Altındağ Bld. 34 11 14 9 42 44 42 -2
11 Çatalcaspor 34 10 13 11 33 37 41 -4
12 Kozan Belediyespor 34 11 17 6 42 52 39 -10
13 Yomraspor 34 9 15 10 23 42 37 -19
14 Erzin Belediyespor 34 10 18 6 35 53 36 -18
15 Bergama Belediyespor 34 8 16 10 35 54 34 -19
16 12 Bingölspor 34 7 14 13 28 42 34 -14
17 Orhangazi Belediyespor 34 6 15 13 34 52 31 -18
18 Çanakkale Dardanel SK 34 5 18 11 35 54 26 -19
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
17.08.2018 21:45 Trabzonspor 3 - 1 Demir Grup Sivasspor
18.08.2018 19:15 Bursaspor 0 - 0 Kayserispor
18.08.2018 21:45 Antalyaspor 3 - 3 Atiker Konyaspor
18.08.2018 21:45 Evkur Yeni Malatyaspor 1 - 0 Fenerbahçe
19.08.2018 19:15 Erzurum BB 1 - 3 Beşiktaş
19.08.2018 21:45 Aytemiz Alanyaspor 0 - 2 Ankaragücü
19.08.2018 21:45 Galatasaray 1 - 0 Göztepe
19.08.2018 19:15 Teleset M. Akhisarspor 1 - 1 Ç.Rizespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
11.08.2017 20:00 Ankaragücü 0 - 0 Erzurum BB
12.08.2017 21:00 İstanbulspor 2 - 2 Eskişehirspor
12.08.2017 21:45 Adanaspor 3 - 0 Denizlispor
12.08.2017 19:05 Ç.Rizespor 4 - 1 Manisaspor
13.08.2017 19:30 Boluspor 2 - 2 Giresunspor
13.08.2017 21:45 Gaziantepspor 0 - 3 Umraniyespor
13.08.2017 19:30 Samsunspor 0 - 0 Gaziantep Bykşhr Bld.
13.08.2017 21:45 Balıkesirspor 2 - 2 Adana D.Spor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
09.09.2017 16:30 Kocaeli Birlik Spor 1 - 0 Etimesgut Belediyespor
09.09.2017 16:30 İnegölspor 2 - 1 Bodrumspor
10.09.2017 16:00 Keçiörengücü 4 - 1 Hatayspor
10.09.2017 16:30 Sancaktepespor 3 - 0 Tuzlaspor
10.09.2017 16:30 Eyüpspor 1 - 4 Bucaspor
10.09.2017 15:30 Amed Sportif 1 - 1 4 Eylül Bld.
10.09.2017 19:00 Afjet Afyonspor 3 - 1 Mersin İ.Y.
10.09.2017 16:00 Kastamonuspor 0 - 2 Tokatspor
10.09.2017 16:30 Sarıyer 1 - 3 Menemen Bld.
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
23.09.2017 15:30 Erbaaspor 1 - 0 12 Bingolspor
23.09.2017 16:00 Manisa Büyükşehir Belediyespor 2 - 0 Erzin Belediyespor
23.09.2017 15:00 Batman Pet. 2 - 0 Orhangazispor
23.09.2017 16:00 Halide Edip Adivar Spor 2 - 0 Ofspor
23.09.2017 16:00 Catalcaspor 1 - 3 Tekirova Bld.
23.09.2017 15:00 Bayburt Genclikspor 2 - 3 Yeni Altindag Belediyespor
23.09.2017 16:00 Bergama Belediyespor 4 - 2 Dardanelspor
24.09.2017 16:00 Bayrampaşa 2 - 1 Yomraspor
24.09.2017 15:30 Kozan Belediyespor 3 - 2 Duzcespor
HABER ARŞİVİ
Yukarı